Artysta i jego marka

Dlaczego niektórzy twórcy odnoszą większe sukcesy niż inni? Czy artysta znany jest bardziej utalentowany? Odpowiedzią jest dobra marka. Dla odbiorcy jesteśmy skojarzeniem, odczuciem i wartością. 

W obecnych czasach, nawet tak efemeryczna dziedzina jak sztuka, jest zależna od marketingu i promocji, a silna marka stanowi fundament sukcesu. Jest symbolem, który automatycznie wyzwala skojarzenia w konsumencie. Pozycja na rynku zależy przede wszystkim od godnej zaufania marki, która jest narzędziem komunikacyjnym. Artyści, którzy jej nie posiadają, mogą być znani tylko przez innych twórców czy specjalistów w swoim kręgu. Taki stan rzeczy utrudnia rozwój kariery. Marketing rządzi światem sztuki, jednak artysta powinien zajmować się przede wszystkim tworzeniem i powierzyć specjalistom sprawy związane z promocją. Autentyczność, oryginalność i profesjonalizm, są kluczowe, jeśli chodzi o budowanie wizerunku. 

Podobnie jak twórczość, marka wypływa z nas samych. Dlatego indywidualność jest tak ważna. Jeśli dobrze znamy siebie, każdy nasz wybór jest charakterystyczny i niepowtarzalny, bo jest odbiciem naszych przekonań. 

Jeśli pozostajemy autentyczni, możemy inspirować innych. Wtedy stajemy się kimś w rodzaju autorytetu. Czy sami często nie zastanawiamy się, co zrobiłby ukochany pisarz czy muzyk na naszym miejscu? Jakich używa produktów? Którą książkę polecał? Właśnie taką osobą chcemy się stać. Spójną, wiarygodną i wywołującą w odbiorcach pozytywne emocje. 

Nikt nie zainwestuje w artystę anonimowego. Mocna marka stabilizuje pozycję na rynku, ułatwia dokonanie wyboru krytykom, inwestorom i kolekcjonerom. Mechanizm działa tak samo jak w ekonomii. Marka ułatwia zakup, a dzieła sztuki są formą lokowania kapitału. Silna marka ma swoich odbiorców, jest rozpoznawalna oraz dochodowa. Obserwując rekordowe aukcje, widzimy jak luksusową dziedziną może być sztuka. Jednak nic nie dzieje się przypadkowo. Inwestorzy kierują się analizą danych, aby upewnić się, co do wartości przyszłego zakupu. (Polecamy obszerny wywiad na temat budowania marki)

Świat sztuki bywa hermetyczny, przez, co nie wszyscy artyści, którzy są w nim uznawani za sławy, przedostają się do mainstreamu. Barierą jest brak zrozumienia ze strony odbiorców i zbyt trudny język jakim posługują się współcześni twórcy w swoich dziełach. Mimo tego, wielu z nich zaistniało w świadomości społecznej. 

Według Modelu Bownessa, który był dyrektorem Tate Modern w Londynie, rozpoznawalność artysty zaczyna się od kręgu twórców, następnie przechodzi w świat kolekcjonerów, krytyków, a na samym końcu dociera do odbiorców.

Jeśli chodzi o Polskę, pojawia się także problem słabego dofinansowania ze strony państwa. Miasta, z których pochodzili sławni artyści, często nie doceniają wpływu sztuki na branding. Szczycą się lokalnymi twórcami, jednak bez przełożenia na większe projekty i inwestycje, przez co jednym z czynników mających wpływ na silną markę jest rozpoznawalność za granicą i dzieła na wysokim poziomie. 

Zatem jak budować markę artystyczną? 

Po pierwsze nie osiągniemy nic bez wartościowego produktu. To, co tworzymy powinno dążyć do coraz większej wirtuozerii. Im lepszy produkt, tym łatwiejsza promocja. Kolejnym kluczem jest inwestycja w swój biznes. Zarówno artyści jak i galerie, potrzebują budżetu jaki mogą poświęcić na reklamę, PR, prowadzenie social mediów i komunikację. Inwestycja w silną markę jest krokiem, bez którego zaistnienie w świecie sztuki jest mało prawdopodobne. Pieniądze powinny się zwrócić, jednak wymaga to znalezienia specjalistów, którzy wykonają odpowiednią pracę.

Analiza i miarowa praca są drogą do sukcesu, a dobra marka wymaga planowania. Jako początkujący artysta, możemy nie wiedzieć, jak zdefiniować odbiorcę i jego potrzeby. Tym samym trudno nam będzie opracować cele na przyszłość. 

Pandemia sprawia, że wszystkie działania przechodzą do wirtualnego świata. Jeśli chodzi o promocję, najlepiej działają social media, które są fundamentem dla marki. Facebook czy Instagram dają świetnie efekty zarówno dla twórców odnoszących sukcesy, jak i tych początkujących. Bardzo ważne jest pierwsze wrażenie. Szukając inspirujących artystów w Internecie, skupiamy się na ich oryginalności, profesjonalizmie i spójności przekazu. Jeśli dzielą się treściami, które poszerzają horyzonty, stają się częścią naszego życia. Codzienny wpis, który skłania do refleksji sprawia, że osoba jest nam bliska i poświęcamy jej czas.

Jak się promować? 

Czym jest marka artysty?

Po pierwsze zdefiniować to, jak chcemy być postrzegani. Następnie z pomocą agencji marketingowej ustalamy plan działania. Czasy pandemii zmuszają twórców do funkcjonowania w sieci, a social media są najbardziej skutecznym sposobem na wypromowanie sztuki w Internecie. 

Wielu artystów zaczynało od Instagrama, co pokazuje niesamowity zasięg tej platformy. Jednak nie wystarczy kilka zdjęć w miesiącu. Śledząc konta, które odniosły największy sukces, można zauważyć jak często pojawiają się na nich nowe treści. Niektórzy malarze w ten sposób rozpoczęli swoją przygodę z projektowaniem ubrań czy artykułów do wystroju wnętrz.

Social media umożliwiają także bezpośredni kontakt z artystami, z którymi chcielibyśmy współpracować. Dlatego tak ważna jest wymowa naszych postów, które powinny być ciekawe, zwięzłe i angażować odbiorcę do dialogu. 

Wspaniałym przykładem skutecznego marketingu jest Sevdaliza. Piosenkarka, producentka muzyczna właścicielka wytwórni płytowej i reżyserka. Zbudowała swoją markę od zera. Perfekcjonistka, która własną pracą zdobyła sukces. Wzbudza zaufanie bo jest szczera, mówi o słabościach, depresji, a mimo tego nie zatrzymuje się w procesie twórczym. Identyfikuje się z mniejszościami oraz artystami, którzy działają motywowani sztuką, a nie zyskiem. Jej wpisy są krótkie, ale poetyckie, często filozoficzne i nawiązujące do problemów społecznych. Działa niezależnie, a swój spójny wizerunek tłumaczy po prostu autentycznością.

Marketing doświadczeń 

Badania udowadniają, że marketing wkracza na nowy poziom. Konsumenci są wierni firmom, których doświadczają w wielostronny sposób. 

“Schmitt (1999) stwierdził, że doświadczenie marki ma charakter holistyczny i obejmuje pięć kategorii – sensu, odczuwania, myślenia, działania i odniesienia – które przedstawiają strategiczne moduły doświadczenia.”

Możemy zatem wywnioskować, że odbiorca potrzebuje odczuwać przynależność do grupy, która utożsamiaja się z takimi samymi wartościami jak on. Kiedy obcuje z naszym produktem, powinien być dumny i czuć, że się rozwija. Poza tym zaangażowanie intelektualne jest także istotne. Jeśli komunikaty skłaniają nas do myślenia czy dyskusji, jesteśmy bardziej lojalni wobec marki. Nie kupujemy, dlatego, że zobaczyliśmy reklamę. Ludzie chcą świadomie decydować o wyborach konsumenckich.

Do nowych strategii zalicza się także marketing szeptany. Chętniej kupimy produkt polecony nam przez znajomych. Dlatego tak ważne jest dbanie o poziom komunikatów. Grupa pozytywnie nastawionych odbiorców jest najlepszą reklamą. Marketing szeptany pozwala na intymniejsze relacje z konsumentem. Zjawisko jest dobrze widoczne przy sprzedaży biżuterii handmade, kosmetyków naturalnych czy printów artystycznych. Jeśli konsument został potraktowany z szacunkiem, a nasza marka nie jest jeszcze dobrze znana, to marketing szeptany może być najłatwiejszą drogą do sukcesu.

Artysta jako nowoczesna marka

Na przestrzeni ostatnich kilkudziesięciu lat możemy zaobserwować wyraźne przedefiniowanie pojęcia „marka”. Przykładem tego jest rozwój postrzegania kwestii wizerunkowych w kontekście artystów. Droga, jaką przebył wizerunek zawodowy twórcy i jego wpływ na odbiór sztuki jest niemalże identyczna, jak w dziedzinie brandingu i budowania świadomości marki.

Kiedyś kreowanie swojej własnej „jakości” w danej dziedzinie zależało tylko i wyłącznie od oferty materialnej i dobrego rozgłosu. Epoka pierwszych, wielkich mediów rozpoczęła racjonalne budowanie świadomości marki, ponieważ podejście „sztuka obroni się sama” przestało mieć sens przez przesyt informacyjny i przebodźcowanie odbiorcy. Ma to bezpośrednie przełożenie na rozwój usług w agencji PR w kontekście sztuki. 

fot. Damien Hirst podczas wystawy „Damien Hirst The Complete Spot Paintings 1986-2011″ w Gagosian Gallery w Nowym Jorku

Istota i waga marketingu sztuki

Na dziele sztuki artysty musi być postawiony stempel jakości w postaci odpowiednio wykreowanego wizerunku. Przykładowo – prace muszą mieć swoje okno wystawiennicze, portfolio, którego wygląd świadczy o tym, z jakim artystą mamy do czynienia. Znak towarowy – jakim w tym przypadku mogą być obrazy – zostaje nadbudowany zachowaniem. Nie patrzymy na artystę już tylko pod kątem jego działalności artystycznej. Obecnie coraz większą wagę ma to, jaki jest artysta, za czym się opowiada, a czego jest całkowitym przeciwnikiem.

Będąc świadkami życia medialnego niejednokrotnie zauważamy, że zachowanie artysty jest Świętym Graalem pozwalającym wskrzeszać i grzebać kariery oraz tworzyć rozgłos. W przypadku marketingu sztuki, niezwykle istotna jest taka strategia działań stworzona przez agencję PR, która wykreuje wizerunek zawodowy twórcy zgodny z jego wcześniejszą misją i założeniami. Agencja komunikacji medialnej musi cały czas mieć na uwadze to, że jest pomostem świata sztuki i biznesu. Odpowiednio zoptymalizowane cele, mają wypełnić misję i zaspokoić wizję – co jest wspólnym mianownikiem między artystą i marką.

fot. Banksy, Napalm (Can’t Beat the Feeling), from In the Darkest Hour There May be Light, 2006, źródło Phillips

Wizerunek sceniczny i prowadzenie marki w mediach

Odpowiednio poprowadzona kariera artystyczna powinna płynnie scalać bieguny consultingu i faktycznego planowania realnych działań. Właściwie zaaranżowana współpraca pozwoli nie tylko na umówienie wywiadów, ale i na wsparcie dotyczące tego, jak można się poruszać w przestrzeni medialnej, kiedy już się w niej jest. 

Wizerunek sceniczny, nawet najbardziej ekstrawagancki, nie wyklucza profesjonalnego wizerunku zawodowego artysty, który wytworzy bardziej trwałą sieć kontaktów medialnych i dobrą renomę branżową.


Wiarygodna marka osobista narzędziem osiągania celów

W dzisiejszych czasach, aby wyróżnić się na rynku i zbudować zaangażowaną emocjonalnie społeczność, konieczne jest kreowanie spójnego i przemyślanego wizerunku w mediach. Niezależnie od tego czy chcemy, aby nasze działania wizerunkowe jako osoby publicznej otworzyły przed nami nowe ścieżki kariery, czy naszym celem jest przyciągnięcie nowych klientów do swojej firmy poprzez osobiste działania, posiadanie wyrazistej i wiarygodnej marki osobistej jest pierwszym krokiem w stronę sukcesu.

źr. banksycaptured.com

Jak świadomie budować wizerunek w internecie

Mówiąc do wszystkich, tak naprawdę nie mówimy do nikogo. Należy zastanowić się, do kogo kierujemy swoją komunikację, kim jest nasz potencjalny odbiorca i dlaczego miałby śledzić nasze działania? Żyjemy w czasach, kiedy wszystkiego jest za dużo, informacje na różne tematy znajdują się w zasięgu ręki, a najczęściej już w kieszeni spodni w postaci smartfona. Tworzenie na co dzień wartości, jaką jest sztuka, potrafi być dużym wyzwaniem, a jeszcze większym – promowanie jej. Nasuwa się wówczas pytanie, jak zaangażować i przekonać do siebie ludzi oraz pokazać im świat swoimi oczami. Sztuka i muzyka pozwalają artyście zatracić się oraz wyrazić siebie, a u odbiorców od zawsze budzą ogromne emocje. Sprawiają, że aby zobaczyć koncert lub wystawę ulubionego artysty jesteśmy w stanie wybrać na drugi koniec kraju, za granicę, a nawet jeszcze dalej. Co sprawia, że odbiorca do tego stopnia jest oddany artyście i wspiera jego twórczość całym sercem? Na wyrazisty wizerunek w dużym stopniu wpływa charyzma, zaangażowanie w kwestie społeczne oraz wyraziste opinie na różne tematy, pozwalające fanom identyfikować się z twórcami, a co za tym idzie, chętniej wspierać ich działania. Czy gdyby nie kontrowersje wokół Mariny Abramović, jej wystawy i performances przyciągałyby tylu widzów? Czy o działaniach Banksy’ego mówiłby cały świat, gdyby nie jego charakterystyczny sposób działania oraz owiana tajemnicą tożsamość? Czy gdyby nie spójność charakterystycznego, nonszalanckiego wizerunku Dawida Podsiadły z komunikacją w tym samym tonie w mediach społecznościowych, udałoby mu się zjednać sobie tylu fanów, którzy w tej komunikacji próbują go naśladować?

„Artist is Present”, MoMA, 2010, źr. Wikimedia Commons

Sztuka wzbudzania emocji

Sekret tkwi w wyrazistym wizerunku, a także dobrze określonej strategii działania, która sprawia, że marka osobista mówi sama za siebie i działa jak magnes na grupę docelową. Nieustannie zmieniający się rynek artystyczny oraz konieczność wyróżnienia się wśród ciągle rosnącej konkurencji sprawiają, że nasze działania muszą budzić emocje, budować długotrwałe więzi z odbiorcami i sprawiać, że jesteśmy postrzegani przez nich jako wyjątkowi i potrzebni. Dając coś od siebie innym, nie tylko uruchamiamy pozytywne odczucia wobec naszej osoby, ale także uruchamiamy mechanizm psychologicznej reguły wzajemności, która prawdopodobnie sprawi, że nasi odbiorcy będą chcieli w jakiś sposób nam się odwdzięczyć, np. przychodząc na nasz koncert lub wystawę, kupując płytę, czy też aktywnie udzielając się w naszych mediach społecznościowych.

Pozwolić się odkryć, dać się zapamiętać

Wyrazista marka osobista niesie za sobą szereg korzyści. Dbając o swój wizerunek w sieci, zwiększamy (lub i nie) swoje szanse na rynku. Jak wynika z badania Personal Branding w Polsce 2019, przeprowadzonego przez Premium Consulting, tym, co sprawia, że dana osoba jest dla nas wiarygodna, jest wiedza, którą dzieli się ona w internecie. Ponadto, sugerujemy się opiniami innych, zwracamy uwagę na portfolio i doświadczenie, a także m.in. zaangażowanie i wielkość społeczności. Co ciekawe, tytuły naukowe i zdobyte nagrody plasują się dopiero pod koniec listy. Nie jest żadną tajemnicą, że potencjalni klienci oraz pracodawcy przed umówieniem się z nami na rozmowę zazwyczaj przeglądają nasze media społecznościowe i wielokrotnie już na tej podstawie oceniają, czy chcieliby podjąć z nami współpracę, a coraz częściej to właśnie przez media po raz pierwszy do nas docierają. W dzisiejszych czasach, żeby wiedzieć, czy chcemy z kimś pracować, poznać lub przyjść na jego wydarzenie wcale nie trzeba dobrze znać tej osoby. Wszystko, co potrzebujemy o niej wiedzieć, jesteśmy w stanie określić przeglądając jej działania i sposób komunikacji w mediach.

Postaw na siebie

Strategicznie planując nasze działania, jesteśmy w stanie za ich pomocą zakomunikować nasze wartości (np. zwrócenie uwagi na jakąś kwestię społeczną, promowanie feminizmu) oraz cechy i umiejętności (magnetyczną osobowość, efektywność, zdolności artystyczne). Personal branding jest niezawodnym sposobem do pokazania w jaki sposób to, co o sobie mówimy, przekłada się na rzeczywistość. Wykorzystując to w umiejętny sposób, to my decydujemy o tym, w jaki sposób jesteśmy postrzegani przez innych, co czyni personal branding wyjątkowym narzędziem do osiągania konkretnych celów wizerunkowych. Zaplanowanie komunikacji w Internecie pozwoli zbudować autentyczność swojej osoby, zaś regularność działań utrzyma przy nas stałych odbiorców i przyciągnie nowe osoby, zainspirowane naszymi działaniami, bądź zainteresowane zdobyciem wiedzy w określonej dziedzinie oraz doceniającymi nasze kompetencje i wykonywaną pracę. W markę osobistą warto inwestować – jak wynika z raportu Premium Consulting, jej posiadanie sprawia, że w oczach potencjalnego klienta wartość wykonywanej przez nas pracy znacznie wzrasta.

Ale… od czego zacząć?

Z tego, jak ogromną rolę odgrywa marka osobista w przypadku artystów, marek oraz osób publicznych od dawna zdaje sobie sprawę niejedna agencja PR i komunikacji medialnej. Nie każdy z nas operuje niezbędnymi umiejętnościami oraz posiada wystarczająco dużo czasu na zaplanowanie profesjonalnej strategii wizerunkowej i regularnej komunikacji w mediach społecznościowych. W tym miejscu z pomocą przychodzą doświadczeni specjaliści zajmujący się tym na co dzień. Współpraca z agencją artystyczną oznacza szereg korzyści wizerunkowych oraz znacznie mniej spraw na głowie. Usługi PR, które oferuje agencja Public Relations otwierają nowe możliwości w zakresie marketingu sztuki i promowania kariery, a także pozwalają na zdobycie nowych, wartościowych kontaktów w branży. Siła oddziaływania marki osobistej w internecie oraz jej potencjał leżą w naszych rękach i to od nas zależy, czy zdecydujemy się te wartości wykorzystać oraz w jaką stronę skierujemy naszą karierę.

Artist Manangement – dowiedz się więcej

Źródła: Raport Premium Consulting Personal Branding w Polsce 2019